DIERENARTSENPRAKTIJK BLADEL-HAPERT
            7 dagen in de week 24 uur per dag tot uw dienst

Jan.2004

HET EFFECT VAN ZUREN OP DE DARMEN BIJ VARKENS

Nu het gebruik van groeibevorderaars (dit zijn geen groeistimulerende hormonen!) in diervoeders steeds meer aan banden wordt gelegd, wordt de markt overspoeld met allemaal fraai klinkende mengsels van zuren. Het ene zuur is echter het andere niet: Er zijn grote verschillen in goede eigenschappen en dus prijs.
In deze tekst geven wij wat uitleg over zuren.

1. Soorten zuren.

Scheikundig gezien zijn er 2 hoofdgroepen zuren:

a. Anorganische zuren: Vaak sterke zuren, relatief giftig en vaak niet erg smakelijk. Voorbeeld: Zoutzuur, fosforzuur, salpeterzuur.
Hun effect in het maagdarmstelsel is pH verlagend.
b. Organische zuren: Vaak wat zwakkere zuren, redelijk smakelijk, vaak wel duurder dan de anorganische. Voorbeeld: Melkzuur, citroenzuur, fumaarzuur.
Hun effect in het maagdarmstelsel is dubbel: Ze kunnen de pH verlagen, maar zijn ook van zichzelf bacteriedodend (!). Tussen de diverse organische zuren zijn grote verschillen in werking.

2. Wat doen zuren in het maagdarmstelsel?


Het lichaam zelf produceert in de maag zoutzuur. Bij volwassen dieren gebeurt dat zo efficiŽnt, dat er een vrij constante lage pH is van <4.
Deze lage pH is:
a. Bacterie- en schimmeldodend: Zo wordt voorkomen dat ziektes makkelijk via de maag kunnen binnendringen.
b. Spijsverteringsenzymen worden geactiveerd: Zonder een lage pH in de maag krijg je dus een minder goede spijsvertering >>> meer kans op diarree, slechtere groei en voederconversie.

Bij jonge dieren (en wat dat betreft vallen vleesvarkens hier ook nog onder!) is de maagzuurproduktie nog niet op volle kracht. Dat betekent dat de zuurbescherming vrij gemakkelijk te verminderen is.
Als jonge dieren in 1x veel voer opnemen b.v., kan de maagzuurproduktie het niet meer bijhouden en zal de pH stijgen richting 5 of meer.
Verder bevatten voeders zuurbindende stoffen, "buffers": Voederkrijt, vismeel, weipoeder, soja. Deze stoffen vangen ook nog eens aktief zuren weg.
Door dit dubbele effect ligt een verteringsprobleem op de loer.

Mede door het wegvallen van de groeibevorderaars in voeders en om dunne-mest-problemen te helpen voorkomen, worden organische zuren ingezet in de varkenshouderij.
Het ene zuur is echter niet het andere: Hierdoor is het belangrijk om de eigenschappen van een aantal voedingszuren te kennen om zo de aangeboden produkten beter te kunnen beoordelen.
Er wordt praktisch altijd met mengsels gewerkt i.v.m. kostprijs, maar ook omdat het ene zuur meer bacteriedodend is en het andere zuur meer pH-verlagend.

E.coli, Salmonella en Clostridium zijn het meest gevoelig voor zuren: Zij komen in grote moeilijkheden bij een pH<6. Dus een lage pH alleen werkt voor deze ziekteverwekkers al dodend.
Door bovengenoemde effecten van overeten en buffers in voeding wordt de pH in de darm >6: Om die reden moeten er in een mengsel ook zuren zitten die bij die pH nog dodend zijn!: PRAKTISCH GEZIEN KOMT HET ER OP NEER DAT IN HET MENGSEL IN IEDER GEVAL OOK MELKZUUR EN/OF SORBINEZUUR  MOET ZITTEN.
Bepaalde organische zuren, waaronder melkzuur, kunnen op termijn schimmelgroei en dus verstopte nippels veroorzaken: Daarom is een schimmelremmer als propionzuur altijd nuttig in een mengsel.
Bij het aanzuren van drinkwater streven naar een pH van 3,8-4,5: M.b.v. indicatorpapiertje (en zelf proeven). Drinkwater aanzuren kan alleen bij kunststof leidingen.
ALS U MEDICIJNEN WIL TOEDIENEN VIA DRINKWATER MAG HET WATER GEEN ZUREN BEVATTEN, TENZIJ AANZUREN GEVRAAGD WORDT IN DE GEBRUIKSAANWIJZING(!)

Problemen met diarreebacteriŽn los je niet op met zuren alleen; het vraagt een brede aanpak inclusief hygiŽne en voeding!!!  

3. De zuren en hun eigenschappen: Tabel.
(?= had ik geen gegevens over)

NAAM

BACTERIE-
DODEND BIJ
pH 4

BACTERIE-
DODEND BIJ
pH 6

EFFECT OP GROEI EN VC

SMAAK

VERMINDERING BUFFERWERKING DOOR VOER

MIERENZUUR

++++

+

+++

+

++++

AZIJNZUUR

++

+

+

--

+

PROPIONZUUR *)

+++

+

+

+

-

BOTERZUUR

+++

+

+

--

-

MELKZUUR

+++

+++

+

+++

++

FUMAARZUUR

+++

++

++

+

+++

SORBINEZUUR *) **)

+++

+++

++++

+

?

CITROENZUUR **)

+++

+

+

++

?

CAPRINEZUUR

+++

+++

+

+

?

*) Zeer sterk effect tegen schimmels. **) Relatief duur

Terug naar begin pagina